Kiraz ürünü üreticimize bol kazanç, ülkemize bol döviz getiren bir ihracat ürünüdür. Bu ürünün geleceği son derece parlaktır. Türkiye, dünyanın bir numaralı kaliteli kiraz üreticisi olma yolunda ilerlemektedir. Bunun gerçekleşebilmesi için kiraz üretiminin hem kaliteli, hem de insan sağlığı açısından güvenli yapılması şarttır. Ürünün güvenliği; bilinçli üreticilerin doğru hedefe, doğru ilaçla, doğru ekipmanla ve doğru dozajda uygulama yapması ile ilgilidir.

Tüm kültür bitkilerinde olduğu gibi kirazda da bazı hastalık, zararlı ve yabancı otlar sorun olabilmektedir. Bunlardan en çok rastlanan ana (anahtar) hastalık ve zararlılar ile kimyasal mücadelede kullanılan ilaçlar Çizelge-1’de verilmiştir. Burada verilen hastalık ve zararlılar dışında yörelere göre değişen hastalık ve zararlılar da olabilir. Ayrıca kimyasal mücadele dışında kültürel; mekanik ve fiziksel; biyoteknik; biyolojik ve entegre mücadele yollarının da olduğu unutulmamalıdır.

Bakla Zınnı (Tropinota ( Epicometis ) hirta)

Tanımı ve Yaşayışı

Erginleri yaklaşık 10 mm boyunda ve siyah mat renkte olup üzerinde sarı tüylerle kaplı ve beyaz lekeler bulunan sert vücutlu bir böcektir.Larvaları manas tiptedir. Kışı larva ve ergin dönemde toprakta geçirir.

İlkbaharda meyve diğer bitkilerin çiçek döneminde çıkan erginler daha çok çiçekle beslenirler. Daha sonra hümüsçe zengin toprağa bırakılan yumurtalardan 1-2 hafta içinde larvalar çıkar ve çeşitli otların köklerinde beslenirler.Gelişmesini tamamlayan larvalar toprakta pupa oluştururlar ve bu pupalardan çıkan erginler kışı toprakta geçirirler.

Polifag bir zararlıdır.Erginler meyve ağaçlarının ve diğer bitkilerin çiçeklerinin dişi,erkek organlarını , tomurcuk ve meyveleri yiyerek çok zarar verirler.Larvalar önemli zarar yapmazlar.

Mücadele Yöntemi

Erginlere karşı yapılacak ilaçlı mücadele sırasında bal arıları da etkileneceğinden kültürel önlemler önem kazanmaktadır.Bu nedenle : toprak işlemesi ile yumurta, larva ve erginlerin doğal ortamları bozularak populasyonlarının düşmesi sağlanır. Erginlerin mekanik olarak toplanıp öldürülmesi de önemli bir mücadele yoludur.

Meyve Ağacı Dip Kurtları ( Capnodis spp. (Col.: Buprestidae )
Erginleri siyah veya bronz renkte sert yapılı 12-36 mm boyunda bir böcektir. Çoğunlukla ağaçların kök boğazında rastlanır. Rahatsız edildiğinde ölü taklidi yapar.

Larva boyu türe , gelişme dönemine ve beslenme durumuna göre 1.5-80 mm olup genellikle sarımtrak renkte, 13 segmentli ve yassıdır.

Yumurtaları gri ,beyaz ve 1mm boyunda olup pupaları gibi ovaldir.

Yaşayışı ve Zarar Şekli

Ergin dişi yumurtalarını tek tek veya 5-10'luk gruplar halinde ağaçların kök boğazına yakın çatlaklarına , kabuk aralarına , aşı gözlerine ya da toprağa bırakır. Yumurtadan 10-15 günde çıkan larvalar çok tüylü olup hızla köke giderler.

Köklerde önce kök kabuğunun altında kambiyum tabakası ile beslenerek büyüyen larvalar kök boğazında pupa olur ve bir yıl içinde iki ayrı dönemde (Temmuz-Ağustos ve Ekim-Kasım aylarında) ergin çıkışı olur. Kışı ağaç kovuklarında,yaprak altlarında ya da toprakta geçiren erginler ilkbaharda aşı gözü ve taze sürgünlerde oburca beslenip sıcaklık yaklaşık 25 C olduğunda çiftleşerek yumurta bırakırlar.

Birinci dönem çıkan erginler yumurtalarını Eylül-Ekim aylarında ,ikinci dönem çıkan erginler ise yumurtalarını bir sonraki yıl Haziran -Temmuz aylarında fidanlarda aşı yerlerine , yaşlı ağaçlarda kök boğazına bırakırlar. En çok yumurta Temmuz ayında bırakılır.

Larva süresi kış ve yaz dönemine rastlamasına göre 4.5-12 ay sürer. Pupa dönemi 1 ay kadardır. İki yılda bir döl verir.

Özellikle taş çekirdekli meyve ağaçları,antepfıstığı ve kavaklarda kök kabukları altında larva ve larva zararının olması ; ağaçların kök boğazı ve çevresinde toprakta oval deliklerin bulunması ; ağaç altlarında sap dibinden yenmiş taze yaprakların olması ; aşı gözlerinin ve sürgünlerin kemirilmiş olması bu zararlının varlığına işaret eder. Erginler yaprakları nadiren yedikleri halde genç sürgünleri , aşı tomurcuklarını , yaprak saplarını oburca yiyerek büyük zarar verir.Genç larva daima toprak yüzeyinden aşağıda ve kök kabuğunun altında bulunur ve kambiyum tabakasını kemirir. Larva kökte galeriler açarak bitkinin beslenmesine engel olur ve galerilerin içi pislik ve talaş ile doludur.

Fidan dip kurtları fidanları çok çabuk , ağaçları ise 2-5 yılda öldürür. Bitkilerin önce gelişmeleri durur,zayıflar ve sonra ölüm görülür.


Mücadele Yöntemi

  Kültürel önlemler:
Sabahın erken saatlerinde ve akşamüzeri ağaçların sarsılarak erginlerin toplanması ve imha edilmesi zararlı populasyonunu önemli derecede azaltır.


Kiraz Sineği ( Rhagoletis cerasi L. - Diptera-Tephritidae - Cherry fruit fly )

Tanımı

Erginler 4-5 mm boyunda ; gözleri yeşilmavi, bacaklar siyah ; kanatlar şeffaf, üçü uzun biri kısa 4 adet mavi-siyah bantlıdır. Larvalar 0.6- 6 mm boyunda, bacaksız ve beyaz renktedir.

Yaşayışı

Kışı toprakta pupa halinde geçirir. Erginler ilkbaharda (Nisan sonu, Mayıs Başı) aylık ortalama sıcaklık 15 C'nin üzerinde çıkış yaparlar . Erginler beslendikten bir hafta sonra çiftleşir ve ben düşmüş meyvelere yumurtalarını bir meyveye bir yumurta olacak şekilde bırakır.

Bir dişi 40-100 yumurta bırakır. Yumurtadan çıkan larvalar meyvede beslenir, gelişir, olgunlaşınca meyveyi terk edip toprağa gider ve 2-5 cm derinlikte pupa olur. Pupalar toprakta zorunlu diyapoza girer ve ertesi ilkbaharda erginler çıkar. Yumurtadan pupa oluncaya kadar 2-3 hafta geçer. Erginlerin ömrü 4-7 haftadır. Yılda bir döl verir.

Zarar Şekli ve Ekonomik Önemi

Meyvede beslendiğinden meyve kalitesini ve pazar değerini düşürür. Ülkemizde kiraz ve vişnelerde yaygındır. Zarar oranı % 80 'e kadar çıkabilir.

Konukçuları

Kiraz , vişne ve bazı Lonicera türleridir
Mücadele Yöntemleri


Kültürel Önlemler:

a) Sonbahar toprak işlemesi, kurtlu meyvelerin imha edilmesi

b) Turfandacılık, Dayanıklı çeşitlerin yetiştirilmesi


Biyoteknik Mücadele:

Düşük ve orta populasyonlarda kitlesel tuzaklama şeklinde uygulanır.

Sarı yapışkan tuzak (Rebell) + Amonyak kapsülü ( Polimer matriks ) bir ağaca 4 adet olmak üzere asılır.

 

Kiraz Sülüğü ( Caliroa limacina Retz.  Hym.:Tenthredinidae  Cherry slugworm )

Tanımı:

Ergin yaklaşık 5 mm boyunda siyah renkte bir arıcıktır. Başında üç adet belirgin tepe gözü vardır.Larva 7-9 mm boyunda ; yeşilimsi siyah renkte ve üzeri sümüksü kaygan bir madde ile örtülüdür ; baş geniş , arkaya doğru gittikçe daralır.

Yaşayışı:

Kışı toprakta 5-10 cm derinlikte kokon içinde larva ve genellikle prepupa halinde geçirir. İlkbaharda pupa olur ve ağaçlar tamamen yapraklandıktan (Nisan ayı) sonra ergin çıkışı olur. Dişiler yumurtalarını yaprağın üst yüzeyine epidermis altına bırakır ve 9-15 gün içinde açılan yumurtalardan çıkan larvalar epidermis ile beslenerek 3-5 hafta içinde gelişmelerini tamamlar. Daha sonra toprağa geçerek orada pupa olurlar. Yılda 2-3 döl verirler.

Zarar Şekli Ve Ekonomik Önemi:

Larvaların yaprak epidermisini yemeleri sonucu yaprak tül şeklini alır. Yaprak damarları zarar görmez ,ancak bitkinin beslenmesi aksar ve verimin düşmesine yol açar.

Konukçuları

Kiraz , armut , erik , kayısı , badem ve gülde zararı görülebilir.


Mücadele Yöntemi:

Kültürel önlemler :

- Sonbaharda yapılacak bir toprak işlemesi ile toprakta bulunan kokon içindeki larvaların ölmesi sağlanır.